- msze święte po polsku

Po wcześniejszym uzgodnieniu możliwa msza święta niedzielna w języku polskim w miescowości

Muo (2 km od Kotoru)

P. Dariusz Nowak SDS

tel. +382 69 53 31 75

w oczekiwaniu na spotkanie

z wielkim rybakiem

Zdjęcia z Drogi Krzyżowej i spotkania w Muo można obejrzeć w zakładce "Fotografie".

BAŁKAńska wiosna

 

         Począwszy od obecnego roku, dzień 9. listopada wpisuje się w sposób szczególny w życie naszego Zgromadzenia, bowiem właśnie w tym dniu cała wspólnota parafialna w Muo, prowadzona od kilku miesięcy przez salwatorianów, przeżywa swoją uroczystość odpustową związaną z narodzinami dla nieba bł. Gracjana.

         Przygotowanie do tak wielkiego święta parafialnego poprzedziło Triduum do bł. Gracjana. W każdym dniu Triduum Msza święta z okolicznościową homilią sprawowana była na ołtarzu, przy którym znajduje się sarkofag z ciałem Błogosławionego. Pierwszy dzień Triduum prowadził ks. Pavao (Paweł) Medač, poprzedni proboszcz, który mówił o współczesnej aktualności życia, jakie ponad 500 lat temu wybrał dla siebie rybak z Muo - dziś bł. Gracjan. Drugi dzień Triduum w swojej tematyce poświęcony był powołaniu i miejscu, jakie każdy chrześcijanin zajmuje w Kościele Powszechnym. W tym dniu homilię wygłosił ordynariusz diecezji Kotor JE ks. bp Ilijia (Eliasz) Janjić. W trzecim dniu Triduum zastanawialiśmy się nad pojęciem świętości, jakie przekazuje nam Pismo Święte w tak ważnym dla salwatorianów fragmencie Ewangelii wg św. Jana: J 17, 1-19. Tego zadania podjął się ks. Simo (Szymon) Ljuljić pracujący w diecezji Bar.

         Sam dzień odpustu ku czci bł. Gracjana rozpoczął się dość wcześnie, gdyż pierwsza Msza św. była odprawiana już o godz. 5.00. Ta Msza św. jest sprawowana dla pielgrzymów, którzy według tradycji podążają z pobliskiej miejscowości do sanktuarium Błogosławionego na boso. Kolejne Msze św. sprawowane były o godz. 8.00 oraz 10.00 i gromadziły liczne rzseze czcicieli bł. Gracjana z różnych stron Czarnogóry, jak również Chorwacji, Serbii i Kosowa. Niestety z powodu złych warunków atmosferyczneych w tym roku dało się zauważyć zmniejszoną liczbę pielgrzymów.

        Głównej Eucharystii o godz. 16.00 przewodniczył ks. Srećko Majić, który podczas homilii mówił o bezcennym znaczeniu Eucharystii w naszym życiu podkreślając, jak wielki kult miał dla niej bł. Gracjan, którego tradycja ochrzciła „świętym od Eucharystii”. Eucharystię uświetnił śpiew katedralnego chóru. Na Mszy św. byli obecni wszyscy współbracia bałkańskiej Fundacji, jak również przedstawiciele naszego Prowincjalatu i Salwatoriańskiego Referatu Misji Zagranicznych w osobach ks. Mikołaja Markiewicza oraz ks. Mirosława Stanka. Wśród zaproszonych gości obecne były także władze Rzeczypospolitej Polskiej w Czarnogórze z ambasadorem Polski Panem Jarosławem Lindenbergiem i jego małżonką na czele.

         Uroczystości odpustowe zakończyła wspólna kolacja, podczas której ks. bp Ilijia Janjić podziękował salwatorianom pracującym w Czarnogórze i Albanii za ich pracę oraz świadectwo młodego i żywego Kościoła - „miło widzieć, że są w Kościele młodzi księża”! Ksiądz Biskup wyraził również gorące pragnienie, aby cześć bł. Gracjana, którego kult trwa nieprzerwanie już od 502 lat, była rozszerzana nie tylko w Czarnogórze, ale także na terenie całej Polski.

Błogosławiony Gracjanie, módl się za nami!

Zdjęcia z odpustu można obejrzeć w zakładce "Fotografie".

Nasza posługa u bł. Gracjana

Salwatorianie pracują w Czarnogórze od września 2008 roku. Przez dwa lata ks. Dariusz Nowak  pracował w parafii katedralnej pw. Niepokalanego Poczęcia Najświetszej Maryi Panny w mieście Bar. Od lipca 2010 roku, wraz z  przybyciem do Czarnogóry kolejnego salwatorianina ks. Piotra Pająka, rozpoczęliśmy swoją posługę w diecezji Kotor, w parafii pw.  Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki Wiernych w Muo, na terenie której znajdują się dwa kościoły. Pierwsza świątynia została zbudowana w XI wieku i jest pw. św. św. Kosmy i Damiana. Druga świątynia jest poświęcona Najświętszej Maryi Pannie Wspomożycielce Wiernych i bł. Gracjanowi, który pochodzi z tej miejscowości. Oprócz pracy parafialnej, podejmujemy apostolat rekolekcyjno-powołaniowy na terenie Albanii i krajów byłej Jugosławii.

Zdjęcia z parafii można obejrzeć w zakładce "Fotografie".

Kim Jest Błogosławiony Gracjan?

         Błogosławiony Gracjan żył w latach 1438-1508. Przez pierwsze trzydzieści lat mieszkał on w Muo i był rybakiem. Już wówczas ujawniła się w nim nieprzeciętna pobożność i gorliwość w wierze. Osiągnąwszy trzydziesty rok życia popłynął do Wenecji, gdzie pod wpływem kazania św. Szymona z Camerina, postanowił zostać bratem zakonnym, augustianinem. Przez całe swoje zakonne życie wypraszał dla tłumnie przychodzących do niego ludzi wiele łask i cudów. Jest uważany za patrona małżeństw przeżywających trudności, patrona żeglarzy i osób doświadczanych przez różne nałogi.

         W sanktuarium bł. Gracjana, którego opiekunami zostali mianowani ks. Dariusz Nowak SDS i ks. Piotr Pająk SDS, miała miejsce uroczysta Msza św.  Przy ołtarzu Najświętszej Maryi Panny zgromadzili się wierni parafii Muo, salwatorianie z Albanii i Czarnogóry oraz biskup ordynariusz diecezji Kotor, Mons. Eliasz Janjić. Ksiądz Biskup podczas homilii podkreślił, że Maryja ma w tradycji Kościoła wiele imion, których zbiór można znaleźć w Litanii Loretańskiej.  Natomiast tytuł Matki Zbawiciela wskazał jako wyjątkowy i najpiękniejszy, zaznaczając, iż cieszy się, że Ojciec Założyciel  obrał Ją za Patronkę Zgromadzenia. Wyraził również zadowolenie z faktu, że salwatorianie podjęli posługę duszpasterską w jego diecezji. Podzielił się tym, iż pokłada ufność w polskich księżach powierzając im opiekę nad ważnym dla diecezji i Czarnogóry sanktuarium bł. Gracjana. Uroczysta celebracja miała charakter dziękczynny za nowo otwartą placówkę oraz za możliwość rozwoju Towarzystwa i charyzmatu Ojca Założyciela w każdym zakątku świata. Po Eucharystii Ksiądz Biskup poświęcił odnowiony dom współbraci, po czym wszyscy zasiedli do stołu, aby we wspólnocie i radosnej atmosferze budować ducha braterstwa i wzajemnego zrozumienia.

Zdjęcia z uroczystości można obejrzeć w zakładce "Fotografie".

Pierwsza akcja powołaniowa

         Spotkanie przebiegało w duchu rozważań nad powołaniem i drogami odkrywania go w życiu. Krąg biblijny przygotowany i poprowadzony przez ks. Tomasza Górnego SDS dotyczył powołania Abrama i jego misji życiowej. Konferencja ks. Darka dotyczyła powołania pierwszych apostołów. Przygotowana w formie multimedialnej dała uczestnikom możliwość pochylenia się nad słowem mówionym, jak i nad obrazami towarzyszącymi treściom biblijnym. Chłopcy mięli dużo czasu na wspólną zabawę, gry sportowe, jak i wymianę przemyśleń. Świadomi tego, jak ważne jest to, aby młodzi  ludzie dzielili się doświadczeniem wiary wśród swych rówieśników – salwatorianie stworzyli im możliwość ubogacania się owocami płynącymi z wierności Bożym Przykazaniom.

         Sobotnia Eucharystia sprawowana przez superiora wspólnoty, ks. Artana Seli SDS wzmocniła wśród zebranych ducha wspólnoty, a słowa homilii wygłoszonej przez celebransa zachęcały i motywowały do tego, by wiernie i z entuzjazmem iść za Jezusem - Bożym Barankiem. Pogodny wieczór miał również charakter powołaniowy, gdyż uczestnicy spotkania obejrzeli film o nawróceniu, powołaniu i misji św. Pawła z Tarsu. Niedzielna Msza św. była ostatnim punktem dnia skupienia. Ważnym elementem było świadectwo powołania, jakim podzielił się ze wszystkimi ks. Piotr Pająk SDS. Miało to dla wszystkich szczególne znaczenie, gdyż na własne uszy mogli się przekonać o tym, że Pan Bóg działa, i to skutecznie, w życiu każdego człowieka, który pragnie być wiernym Jego natchnieniom. 

         Muo jest położone 2 km od znanego w Czarnogórze zabytkowego miasta Kotoru. To mała, niezwykle urocza osada rybacka z charakterystycznymi starymi domami wiekiem sięgającymi jeszcze czasów weneckich. Z Muo rozciąga się niezwykle malowniczy widok na przeciwległą Dobrotę i pięknie oświetlone nocą obronne mury starego miasta.  Na wzgórzu znajduje się wart uwagi pierwotny kościół parafialny pw. świętych Kosmy i Damiana pochodzący z początków XIII wieku. Poniżej kościoła śś. Kosmy i Damiana  usytuowana jest świątynia pw. Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki Wiernych. Jest to obecny kościół parafialny i jednocześnie sanktuarium bł. Gracjana - miejsce naszej posługi. 

krótkie Dzieje ewangelizacji
w czarnogórze

 
         Na ziemiach obecnej Czarnogóry Ewangelię głoszono od I wieku ery chrześcijańskiej, gdy należały one do cesarstwa rzymskiego. Po jego podziale znalazły się pod wpływem bizantyjskim.

         W VII stuleciu osiedliły się tam ludy słowiańskie, a w XI wieku powstało państwo niezależne od Bizancjum. Jego książę Michał otrzymał w roku 1077 insygnia królewskie od Papieża Grzegorza VII. Potem Czarnogóra należała do państwa serbskiego, a po jego rozpadzie w XIV stuleciu znowu miała łączność ze Stolicą Piotrową.

         W połowie XV wieku władzę objęli książęta prawosławni. Pod koniec tego stulecia prawie cały kraj znalazł się pod panowaniem tureckim, ale w jego górzystej części prawosławni metropolici zachowali niezależność, pełniąc równocześnie władzę duchowną i świecką.  W XVII stuleciu przez kilka dziesiątków lat pozostawali w unii z Papieżem.

         W połowie XIX wieku władzę kościelną oddzielono od świeckiej, a w roku 1886 książę Mikołaj Petrowić-Niegosz oficjalnie uznał Kościół katolicki, zawierając konwencję ze Stolicą Apostolską. W 1910 roku został on królem Czarnogóry, która jednak po I wojnie światowej weszła w skład tworzącej się Jugosławii. Po jej rozpadzie aż do bieżącego roku tworzyła jedno państwo z Serbią.

         Obecnie w Czarnogórze są dwie katolickie diecezje. Archidiecezja Baru ma ok. 11.500 wiernych, głównie pochodzenia albańskiego. Diecezja Kotor, należąca do chorwackiej metropolii Splitu, liczy ok. 10 tys. wiernych, głównie Chorwatów. Obaj ordynariusze należą do Międzynarodowej Konferencji Episkopatu Świętych Cyryla i Metodego, obejmującej różne kraje bałkańskie.

(źródło: Radio Watykańskie)

Zdjęcia z Czarnogóry (i nie tylko...) można obejrzeć w zakładce "Fotografie".

Župni vikar: p. Piotr Pająk SDS

Centar mjesta Muo, nova župna crkva, stara župna crkva i škola

           Muo, staro ribarsko mjesto u neposrednoj blizini grada Kotora, spominje se već u IX stoljeću. Mjesto Muo dobilo je ime od riječi mol, prirodni rt ili pristanište za brodove. Stanovnici se bave ribarstvom od vremena nastanjivanja ovog dijela podnožja brda Vrmac. Ljudi ribarske tradicije koju su strogo poštivali,  do danas su sačuvali originalan način govora u kojem dominiraju ribarski termini, stari nazivi toponima i pošta gdje se najbolje lovila riba.  Povijesni dokumenti svjedoče da su svoju prvu župnu crkvu podigli u središtu svog starog  mjesta dvjesto metara uzbrdo od obale i dali posvetiti već 1262. godine.  Za titularne zaštitnike odabrali su sv. Kuzmu i Damjana i sv. Elizabetu.  Crkva sv. Kuzme i Damjana dosta je stradala u potresu 1979. godine, no, iako je upisana u registar spomenika kulture, još uvijek čeka neophodnu obnovu do koje će zalaganjem mještana, nadamo se, uskoro doći. 

        Sv. Kuzma i Damjan su liječnici i mučenici iz III st. Porijeklom su iz Male Azije, a bili su rođena braća. Nezna se točno kada su podnijeli mučeništvo a kao liječnici su djelovali u Siriji. Osobitost je njihova poslanja da su liječili siromahe bez naplate. Poradi Krista podnijeli su mučeništvo. Kamenovali su ih i  gađali strijelama, ali to im nije naudilo te su im odrubili glave. Kult se proširio po cijelom kršćanskom Istoku i Zapadu već u IV st. Svoje župne zaštitnike narod Mula časti i danas molitvom i himnima na čast sv. Kuzmi i Damjanu, svojim  liječnicima „duše i tijela“ od davnine. Ikonografski znakovi sv. Kuzme i Damjana su duga odjeća opšivena krznom, medicinska pomagala, med, liječničke kape i bočice s lijekovima. Po zapadnom kalendaru njihov blagdan je 26. rujna.
        
         Sveta Elizabeta Ugarska bila je kći Andrije II, njemačkog cara. Nakon smrti supruga, Ugarskog vladara, kao vrlo mlada udovica, odriće se svih svojih dobara. Podigla je bolnicu u kojoj je posluživala obavljajući najniže poslove. Čak je i prosila da bi prehranila bolesnike. Svojom žrtvom zadobila je naslov „tješiteljica siromaha“ i na glasu svetosti umrla 1231. godine. Crkva ju slavi na dan njene smrti 17. studenoga.
 

Župna crkva Pomoćnice kršćana, Muo, 1864

         Kult sv. Elizabete se pomalo izgubio na Mulu tijekom proteklih stoljeća.Vrlo je indikativna povezanost ovih dvaju Titula stare župne crkve na Mulu s karizmom bl. Gracije. Sveti Kuzma i Damjan potječu sa  Istoka, a živjeli su početkom prvog tisućljeća, dok sveta Elizabeta dolazi sa Zapada a živjela je početkom drugog tisućljeća.  Živjeli su sveto i bili su mučenici, liječnici i zaštinici bolesnih i siromašnih; predstavnici su muškog  i ženskog roda a svi su bili  laici i cijelog života osobito štovali Blaženu Djevicu Mariju, Majku Gospodinovu i našu Gospu.
        
         Lako je zaključiti da su  ti vjekovni zaštitnici Mula bili uzor i poticaj na sveti život Bl. Graciji, našem svecu. On je, nakon mladosti koju je proveo u rodnom mjestu kao ribar, postao redovnik laik koji je također svoj život uložio za slabe, bolesne i siromašne. Bio je osobiti štovatelj B.D. Marije a živio je skromno i poslušno,  strogim pokorničkim životom. Za takav svoj život snagu je crpio iz molitve upućene Isusu, nazočnom u Presvetom sakramentu, pred kojim je provodio veći dio dana. Svijet ga poznaje kao hrvatskog sveca Euharistije iz Boke.

         Njegovi su mu sumještani uzvratili ljubav izgradnjom nove župne crkve u sredini mjesta, koju su posvetili 18. rujna 1864. godine,  B. D. Mariji Pomoćnici kršćana, i u njoj na novom olltaru u srebrnom sarkofagu postavili tijelo bl. Gracije. Time je župna crkva  Pomoćnice kršćana na Mulu postala Svetište bl. Gracije. Crkva se ističe arhitektonskom ljepotom i ljupkošću.  Gotovo da nije moguće razlučiti čime su se Muljani više ponosili, novom crkvom ili slavnim muljanskim muškim horom „Zvonimir“. Sve od izgradnje  nove crkve svečane  mise na Mulu pratio je hor „Zvonimir“ za kojega je posebne kompozije  pisao Konrad Ebert. Do ulaza u crkvu,  u dva luka koji podsjećaju na ruke sklopljene u molitvi, vodi četrdeset stepenica. Ovaj broj stepenica do ulaza u Svetište poziva onoga koji ulazi na razmišljanje o četrdeset teških starozavjetnih godina lutanja u pustinji kao i onih četrdeset dana Gospodinove kušnje prije početka njegovog javnog djelovanja. Graditelj nove crkve na Mulu je Andrija Perišić, pozvan iz Splita. Izgradnjom ove crkve postigao je veliki ugled i prije povratka u Split sagradio je u Dubrovniku pravoslavni hram i općinsku palatu. Isti graditelj podigao je toranj katedrale sv. Duje u Splitu.

         Crkva Pomoćnice kršćana sagrađena je najvećim dijelom ostavštinom muljanskog župnika don Šimuna Lukovića, ali i prilozima mještana koji su niz godina odvajali postotak svojih  prihoda od prodane ribe. Crkva je sagrađena od korčulanskog bijelog kamena u romansko-bizantskom stilu, s tlocrtom u grčkom križu, visokim gotskim lukovima i bizantskom oktogonalnom kupolom koju krasi kameni križ na vrhu. Arhitektonskim izgledon i stilovima ova je crkva, iako još uvijek jedina takva u cijeloj Kotorskoj biskupiji,  susretište  istoka i zapada, novoga i staroga. Crkva je dolično opremljena namještajem, ima tri oltara od kojih su dva od mramora. Mramorni oltar bl. Gracije u romanskom stilu nabavljen je 1876. godine iz nekadašnje crkve Gospe od Anđela u Kotoru. Drugi mramorni oltar “Pomoćnice kršćana“, u baroknom stilu,  nabavljen u Dubrovniku, postavili su 1883. Na njemu je postavljena slika Presvete Bogorodice „osobite nježnosti“, poklon kotorskog biskupa Marka Kalođere mještanima prigodom posvete nove crkve. Ova je slika, iako nije originalno djelo, vrlo omiljena u narodu. Doprinosom mještana ukrašena je srebrom 1889. godine. Gospa i mali Isus okrunjeni su zlatnim krunama ukrašenim raznobojnim draguljima.  Svake godine, na blagdan Pomoćnice kršćana 24. svibnja, nakon trodnevne duhovne priprave, bogobojazni mještani lik svoje Gospe, u živopisnoj procesiji,  nose glavnom ulicom i rivom uz svečano pjevanje himna na čast Pomoćnici kršćana.

Prilaz župnoj crkvi, Muo, 1864

         Crkva Sv. Kuzme i Damjana je jedina crkva u Boki koja nosi titul tih svetaca i mučenika iz prvih stoljeća kršćanstva. Smještena je na padini brda Vrmac, iznad današnjeg naselja Muo, na oko 200 metara udaljenosti od same obale s kojom ju povezuje stari stepenasti put. Dominira nad mjestom  kao njegova vjekovna čuvarica. Ističe se svojom nenametljivom ljepotom i šutnjom svojih zvona dok  mirno u svojoj nutrini i okolini čuva stare grobove svojih preminulih mještana. S njima zajedno, već deveto stoljeće, crkva  sv. Kuzme i Damjana svjedoči vjeru koja još nije uminula u ovom lijepom mjestu u blizini Kotora.  Što je bilo prije nije nam poznato ali ovih devet stoljeća je mnogo da bi se u kratkim crtama moglo opisati. Podaci postoje iz trinaestog stoljeća o gradnji i posveti naše crkve. Nije teško zaključiti da su crkvu sagradili marni ribari  odričući se od onog malo što bi sticali teškim radom i skromnim življenjem. Tijekom stoljeća koja su nadolazila crkva je rasla zajedno sa svojim mjestom sve do posljednje nadogradnje 1784. godine kada je zadobila svoj sadašnji izgled. Danas je to jednobrodna građevina orijentirana u pravcu sjever-jug, s glavnim mramornim oltarom na južnoj a ulazom i zvonikom na preslicu s tri zvona na sjevernoj strani. Njena fasada ima dvije rozete, iznad glavnog ulaza na sjevernoj strani i na istočnoj strani od mora. Sve to ju čini vrlo interesantnom i posebnom arhitektonskim draguljem ovih prostora. Pod crkve u okviru kojeg su ploče grobnica s natpisima i reljefnim grbovima porodica, izrađen je od kamenih ploča. Prepoznaju se grobovi Lukovića, Paskovića, Simovića, Sablića, Petovića, Jankovića i drugih čije se oznake ne mogu lako pročitati. U samu je arhitekturu crkve iz druge polovice 18. stoljeća uključeno starije zdanje na jugozapadnom uglu što nam otkriva da je crkva iz tog vremena bila unutar okvira većeg arhitektonskog kompleksa čiji ostaci postoje i sa zapadne strane.

         1784. godine župljani ove župe nadogradili su svoju župnu crkvu Sv. Kuzme i Damjana na podnožju brda Vrmac. Iznad crkvenih glavnih vrata stavili su natpis: BOGU DOBROME VELIKOME, BRIGOM PETRA ŠKALJARINA ŽUPNIKA PODIGNUTO GODINE GOSPODNJE 1778. Prirodno je, da je kamen ovaj nadvratni isklesan šest godina prije nego je crkva dovršena jer je najmanje toliko trajala njena nadogradnja, koju su velikim svojim trudom dovršili stari mještani ovog slavnog mjesta. Muo je rodno mjesto našeg blaženika poznatog po njegovom redovničkom imenu – Gracija a predgrađe samog grada Kotora. Proteže se tri kilometra uz obalu zaljeva  u podnožju brda Vrmac, od Kotora prema Prčanju. Tu u podnožju brda Vrmac gdje su ostaci kuća starosjedioca ovoga mjesta gdje se nalazi kapela Bl. Gracija, sagrađena na temeljima njegove rodne kuće, nalazi se i stara Župna crkva uz koju je smješteno mjesno groblje, stara nekropola gdje se i danas uz svoje pretke sahranjuju pokojni mještani. Najstariji dio te crkve sadašnja sakristija, nekadašnja je župna crkva Sv. Kuzme i Damjana, posvećena je 13. veljače 1261. a posvetio ju je kotorski biskup Marko. Crkva je građena na svod a uz  glavnu ima i jednu pobočnu lađu, te u nju stane tridesetak osoba.

         Danas je stara crkva, iako spomenik kulture upisan u registar spomenika pod zaštitom države koji su oštećeni u potresu 1979. godine i od tada izvan sakralne upotrebe,  u vrlo jadnom stanju. Nemarom onih koji su bili zaduženi ostala je sama u svojoj ranjenosti neizliječena jer je uvijek bilo važnijih građevina od nje. Pospotresna obnova tu crkvu nije zahvatila.  Crkva je godinama strpljivo čekala svoju nužnu obnovu. Njenom strpljenu je došao kraj i više ne može čekati  danas  se pred našim očima ruši. Ljubav prema baštini,  ljubav prema ovoj našoj vrijednoj   građevini potiče nas i hrabri da se zauzimamo za njenu obnovu. Razmišljanje o sv. Mučenicima Kuzmi i Damjanu i njihovom hramu, liječnicima duše i tijela i njihovom apostolatu budi u nama odluku da podmetnemo svoja leđa pod njene svodove i ponovo ih podignemo na mjesto gdje su vjekovima bili kako bi i mi  bili dostojni onoga čime se najviše ponosimo. Svaki je doprinos dobro došao a nadamo se da će još ove godine započeti radovi na spašavanju  crkve Sv. Kuzme i Damjana na Muo.

www.kotorskabiskupija.net